Çocuklarımızı Büyütürken
Sultan YILMAZ
Çocuğumun bugün zorlanmaması için yaptıklarım, yarın kendi başına yapabilmesine yardımcı oluyor mu?
Çocuklarımızı Büyütürken
Çocuk yetiştirmek, yalnızca onların ihtiyaçlarını karşılamak değil, kendi ayakları üzerinde durabilen bireyler olmalarına da rehberlik etmektir. Ebeveynler olarak çoğu zaman çocuklarımız için en iyisini isteriz. Üzülmelerini, zorlanmalarını veya başarısız olmalarını istemeyiz. Bu nedenle bazen onların yapabileceği işleri üstlenir, karşılaşabilecekleri güçlükleri önceden ortadan kaldırmaya çalışırız. Peki, çocuklarımızı korumak için yaptıklarımızın her zaman onların gelişimine katkı sağladığını söyleyebilir miyiz?
İyi niyet, her zaman yeterli mi?
Çocuğumuzun ödevini sürekli kontrol ettiğimizi, çantasını onun yerine hazırladığımızı veya unuttuğu bir eşyayı ulaştırmak için hemen harekete geçtiğimizi düşünelim. Bu davranışlar, ilk bakışta ilgili bir ebeveynin doğal tepkileri gibi görünebilir. Ancak bu tutumlar sık sık tekrarlandığında çocuk, kendi sorumluluklarını üstlenmek yerine bir başkasının hatırlatmasını veya müdahale etmesini beklemeye başlayabilir.
Çocuklar, sorumluluklarını yerine getirmeyi ve karşılaştıkları güçlüklerle başa çıkmayı zamanla öğrenirler. Bir işi tamamlayamadıklarında hemen devreye girmek, o anki sorunu çözebilir. Ancak her güçlüğü onlar için çözmek, kendi çözümlerini geliştirmelerini ve kendi başlarına hareket etmeyi öğrenmelerini engelleyebilir.
Burada önemli olan, çocuğa yardım edip etmemek değil, yardımın nasıl sunulduğudur. Çocuğun ihtiyacı olduğunda yanında olmak ile onun yerine bütün sorumluluğu üstlenmek arasında önemli bir fark vardır.
Büyümek, biraz da zorlanabilmektir
Çocukların sorumluluk bilinci bir anda gelişmez. Bu beceri, günlük yaşamın içinde deneyim kazanarak ve zamanla kendi işlerini yapabildiklerini fark ederek gelişir. Çantasını hazırlayan, ödevlerini planlamaya çalışan veya odasını düzenleyen bir çocuk, yalnızca bir görevi yerine getirmez. Aynı zamanda plan yapmayı, eksiklerini fark etmeyi ve karşılaştığı sorunlara çözüm aramayı öğrenir.
Bu süreçte çocukların hata yapmasına da alan açmak gerekir. Bir eşyasını unutması veya bir işi beklediğimiz gibi tamamlayamaması, her zaman hemen müdahale etmemizi gerektirmez. Yaşına ve gelişim düzeyine uygun olduğu sürece, yaşadığı durum üzerine düşünmesine ve bir sonraki süreçte ne yapabileceğini keşfetmesine fırsat verebiliriz.
Elbette sorumluluk vermek, çocuğu kendi hâline bırakmak anlamına gelmez. Çocukların rehberliğe, güven duygusuna ve gerektiğinde desteğe ihtiyacı vardır. Önemli olan, desteği çocuğun ihtiyacına göre sunmak ve zamanla kendi sorumluluklarını üstlenmesine fırsat vermektir.
Çocuğumuz için ne yapıyoruz, onun adına ne yapıyoruz?
Çocuğumuzun yaşına ve gelişim düzeyine uygun sorumluluklar almasına fırsat vermek, kendi kararlarını vermesini desteklemek ve hata yaptığında çözüm aramasına yardımcı olmak, kendi başına hareket edebilme becerisinin gelişmesine katkı sağlar. Örneğin okul çantasını hazırlamak, odasını düzenlemek veya ödevlerini planlamak gibi günlük sorumlulukları zamanla kendisinin üstlenmesini destekleyebiliriz. Bu süreçte çocuğumuzun her şeyi kusursuz yapmasını beklemek yerine, çabasını önemsemek ve ihtiyaç duyduğunda ona rehberlik etmek gerekir.
Çocuklarımızı büyütürken onların ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra, zamanla kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için gerekli becerileri kazanmalarını da önemsemeliyiz. Çünkü çocuklarımızın gelişimini desteklemek, onlar için her şeyi yapmak değil; yapabileceklerini keşfetmelerine ve kendi sorumluluklarını üstlenmelerine fırsat tanımaktır.
Belki de zaman zaman kendimize şu soruyu sormalıyız:
“Çocuğumun bugün zorlanmaması için yaptıklarım, yarın kendi başına yapabilmesine yardımcı oluyor mu?”
Çocuklarımızın gelişimine eşlik etmek, gerektiğinde yanlarında durmayı ve ihtiyaç duyduklarında destek olmayı gerektirir. Bunun yanında, kendi yollarını bulabilmeleri için onlara güvenmeyi ve yeterli alanı tanımayı da unutmamalıyız.
Kaynakça
• Teber, Mehmet. Çocuk gelişimi ve ebeveynlik üzerine yazılar. https://mehmetteber.com/
• Tüğen, Leyla Ezgi. “Çocuğum Neden Sorumluluklarını Yerine Getirmekte Zorlanıyor?” https://www.drleylaezgitugen.com/cocugum-neden-sorumluluklarini-yerine-getirmekte-zorlaniyor/
• Özcan, Mustafa Kemal. Çocuk psikolojisi ve ebeveynlik üzerine yazılar. https://mustafakemalozcan.com/cocuk-psikolojisi-ve-ebeveynlik/